18.06.2019.
 
  Start arrow Rajd rowerowy arrow Gmina Opatów arrow Relacja z rajdu
Created by GRAF-CAD
 
Menu główne
Start
O nas
Aktualności
Kontakt
Napisz do nas
Film promocyjny
L G D
Stowarzyszenie
Regulamin Rady LGD
PROW 2007-2013
PROW 2014-2020
"Różnicowanie"
Odnowa i rozwój wsi
"Mikroprzedsiębiorstwa"
Małe projekty
PROW-ieści
Do pobrania
Kapitał Ludzki
Informacje ogólne
Szkolenia
Do pobrania
Galeria
Lokalna Strategia Rozwoju (LSR)
Projekt współpracy
LISWARTA
U nas
Rajd rowerowy
Materiały prasowe
Galeria
Do pobrania
Linki
Wyszukiwarka
Strona I schematu LGD
zestawienie rzeczowo finansowe
Gminy partnerskie
Administrator
Archiwalia
Odwiedzający
Odwiedza nas 14 gości
Odwiedziło nas: 13045795 Odwiedzających
Imieniny
18 Czerwca 2019
Wtorek
Imieniny obchodzą:
Efrem, Elżbieta,
Gerwazy, Leonia,
Marek, Marina, Paula
Do końca roku zostało 197 dni.
Advertisement
Rajd rowerowy - dzień 2 - Dookoła Gminy Lipie Utwórz PDF Drukuj Poleć znajomemu
Redaktor: Administrator   
26.05.2010.
Wycieczka rowerowa „Dookoła Gminy Lipie"
przyroda - zabytki – ciekawostki

 

Dworek w Lipiu                                                                                                                                                                                                                             

Początki tego zabytku sięgają XVIII w., gdy Lipie należało do książąt Ponińskich. W 1829 r. zadłużony majątek przechodzi w ręce Joachima Kemplera, a następnie Maurycego Mitteleistaedta. Wreszcie w 1915 roku staje się własnością Aleksandra Władysława Steinhagena. Jego syn – również Aleksander – przystępuje w 1931 roku do rozbudowy i modernizacji dworu i otoczenia. Najciekawszą inwestycją był system grawitacyjnego wodociągu z wieżą ciśnień wysokości 6 m. Po wojnie majątek przejęła spółdzielnia rolnicza, a dewastowany dwór przeznaczono w 1974 r. do rozbiórki. Uratował go prof. Wiktor Zin. Niedawno dwór został sprywatyzowany.                                                                                                  

                                                                                                                                                                              

Pomnik Michaliny Szczęsnej  w Natolinie                                                                                                                                                                                                                                                                                

Przed szkołą pomnik poświęcony Michalinie Szczęsnej (1894-1980). Tak uhonorowano dyrektorkę, która doprowadziła do wybudowania szkoły. Przed wojną była nauczycielką w dworku. Mieszkała w Natolinie z mężem–artystą. Podczas okupacji trafili do obozu pracy, ale wrócili, działając twórczo do końca życia.

                                                                                                                                                                               

Cmentarz Ewangelicki w Natolinie                                                                                                     

                                                                                                                                                                           

Gęsto zarośnięty mały zagajnik to teren XIX wiecznego cmentarza ewangelickiego. Na mogiłach można jeszcze odszukać betonowe nagrobki ze śladami inskrypcji. Cmentarz znajduje się na skraju miejscowości Notalin, w której funkcjonował od XVIII w. zbór ewangelicki.

Kościół parafialny w Parzymiechach                                                                                          

Tutejsza parafia powstała w 1459 r., lecz gotycki kościół istniał już na przełomie XIV i XV w. W 2 p. XVI wieku powstaje centrum kalwinizmu (z inicjatywy Kobylańskiego). Sto lat później odzyskany przez katolików kościół zostaje wyremontowany, lecz podczas zaborów znów jest zaniedbany. Dopiero w 1875 r. przechodzi solidny remont, a nowi dziedzice Potoccy pomagają dobudować wieżę z chórem. W latach 1934-35 proboszcz Bonawentura Metler modernizuje kościół, a jako astronom zakłada na wieży obserwatorium z teleskopem przesuwanym po szynach. W czasie wojny Niemcy zamykają kościół. Dopiero w 1984 r. zostaje on ponownie solidnie odnowiony. Na zewnątrz dwie tablice: pierwsza poświęcona zamordowanym na początku wojny proboszczowi, wikaremu i organiście, druga żołnierzom AK i ich dowódcy Alfonsowi Olejnikowi “Babiniczowi”. Urodzony w 1921 roku brał udział w Kampanii Wrześniowej jako uczeń Podoficerskiej Szkoły Piechoty w Śremie. W czasie wojny walczy w Brygadzie Świętokrzyskiej AK. Styka się ze Stanisławem Sojczyńskim “Warszycem”, który po wojnie tworzy w naszym regionie Konspiracyjne Wojsko Polskie. Olejnik dowodzi jednym z oddziałów KWP. Mimo, że we wrześniu 1946 roku rozwiązał oddział, został aresztowany i zamordowany przez UB w 1947 roku. Nie ma mogiły, a tylko tablice na ścianach kościołów w Parzymiechach i Skomlinie koło Wielunia, gdzie się urodził.

Park w Parzymiechach                                                                                                                                  

Wjeżdżamy przez bramę na teren dawnej posiadłości dworskiej, alejką między pawilonami Ośrodka Terapii i Leczenia Uzależnień, utworzonego w 1964 r. na miejscu szkoły rolniczej. Za obiektami duży staw, nad którym stał okazały pałac magnacki. Piętrowy z mansardą, oraz krytym tarasem nad wejściem, miał kilka wieżyczek. Między pawilonami ośrodka stoi nieduża makieta tej budowli. Na przeciwnym brzegu stawu widoczna dobrze zachowana łazienka do dyskretnego zażywania kąpieli w nurcie. To jedyny murowany obiekt, który ocalał z zespołu dworsko-folwarcznego. W czasie II w. św. Niemcy urządzili tutaj obóz pracy dla Żydów, a po wojnie pałac spłonął. Na początku XV w. wieś Parzymiechy należała do rodziny Długoszów, a następnie do starosty krzepickiego Jana Hińczy. Gdy zmarł w 1473 r. dobra przeszły w ręce wnuków siostry – Kobylańskich. Od połowy XVI w. właścicielem Parzymiechów zostaje Krzysztof Kobylański – poeta i zwolennik kalwinizmu. Później właścicielami są Ponińscy, którzy w 1797 roku sprzedają dobra Walewskim. Karol Walewski stworzył w Parzymiechach wzorcowe gospodarstwo rolne, opisane w roczniku „Gospodarstwo Krajowe” (1842 r.). Ostatnim z rodu był Ludwik, który w czasie Powstania Styczniowego zaopatrywał powstańców w żywność i broń. Po upadku powstania musi uciekać, a majątek przechodzi w ręce niemieckiego barona von Klitzinga, który przez następne 25 lat prowadzi rabunkową gospodarkę karczując lasy. Po puszczy został tylko niewielki rezerwat „Stawiska”. W 1891 r. Dobra parzymieskie wykupił Karol Belina-Brzozowski, przeznaczając je jako wiano dla córki Elizy, gdy wychodziła za mąż za hrabiego Władysława Potockiego herbu Pilawa. Nowy właściciel, z wykształcenia inżynier rolnik, okazał się świetnym gospodarzem. Oprócz budowy pałacu z zapleczem, które elektryfikuje dzięki wytwórni prądu (opartej na lokomobili), powiększa park, zakłada gorzelnię, tartak, stadninę koni, bażanciarnię itp.

Cmentarz w Parzymiechach

Zabytkowy mentarz założyli w końcu XIX wieku Potoccy. Ich kwatera znajduje się na końcu nekropolii. Za murem z żelazną bramą widać rząd pięciu mogił. W środkowej spoczywa hr. Władysław Potocki (1862-1924) – nestor parzymieskiej gałęzi rodu. Wdowa po nim- Eliza,  pochowana jest na Powązkach (zginęła w czasie Powstania Warszawskiego). Po lewej pochowano ich dzieci: małoletnie Pelagia i Maria spoczywają wspólnie, a na kraju hr. Antoni Potocki (1892-1929). po prawej stronie spoczywa ostatni dziedzic Parzymiechów – hr. Karol Potocki (1900-77). Czytelny jeszcze napis na płycie podaje, iż był porucznikiem w 3 i 25 Pułku Ułanów oraz Kawalerem Krzyża Walecznych. Odznaczenie otrzymał od gen, Andersa w czasie Kampanii Wrześniowej, gdy jego Pułk Ułanów Wielkopolskich walczył z Armią Czerwoną pod Krasnobrodem. Po ucieczce z niewoli sowieckiej i aresztowaniu w Krzepicach trafił do niemieckich obozów koncentracyjnych: Dachau, Sachsenhausen, Lichterfelde, Natzweiler, Buchenwald, Sangerhausen i Ravensbruck. Po powrocie do kraju w 1947 r. zastał rozparcelowany majątek i szykanowaną żonę. Pracując jako sekretarka w Nadleśnictwie Lipie, miała bowiem kontakt z oddziałem KWP “Babinicza”. Dyrektorem tego nadleśnictwa był zakonspirowany oficer AK inż. Eugeniusz Krassowski “Nike”. Aresztowani później i sądzeni pokazowo w Łodzi (grudzień 1946) otrzymali wyroki: Krassowski – 10 lat więzienia, a Potocka – 1 rok w zawieszeniu na 2 lata. Potocki, będąc inżynierem leśnikiem, miał w PRL-u kłopoty z zatrudnieniem. Nie otrzymał nawet emerytury z powodu braku stażu pracy. Jednak pod koniec życia przyznano mu z okazji 35 rocznicy wybuchu wojny drugi Krzyż Walecznych. Tuż za jego mogiłą (ostatnia z prawej) spoczywa żona – Krystyna z Krasińskich (1910-82), z którą miał pięcioro dzieci. Czworo żyje do dzisiaj. Mogiłami Potockich opiekuje się zaptzujaźniojna z tą rodziną pani Zofia Popiołek z Parzymiechów. Przed kwatera Potockich mogiła 29 żołnierzy 83 Pułku Strzelców Poleskich z Kobrynia, którzy 1 września 1939 przujęli na siebie atak pancernych i zagonów niemieckich. Naprzeciwko charakterystyczny grób z nierdzewnym krzyżem owiniętym blaszaną stułą. Spoczywają w nim wspominani już wcześniej – zamordowani 2 września 1939 r. – księżą: proboszcz 73-letni Bonawentura Metler i wikary 26-letni Józef Danecki, który do Parzymiechów przybył pięć dni wcześniej, oraz organista 40-letni Ignacy Sobczak. Sylwetka ks. Metlera jest niezwykła. Duchowny był także wybitnym naukowcem. W 1902 roku uczestniczył w wyprawie naukowej na Ocean Indyjski. Jako proboszcz w Garnku (1918) i w Kruszynie (1919) prowadził astronomiczne obserwacje. Brał udział w I Zjeździe Nauki Polskiej (1920). wreszcie w 1934 został proboszczem w Parzymiechach. Niemcy zarzucą mu potem, że przez teleskop na wieży kościoła obserwował ruchy ich wojsk. Po farsie sądu wojskowego został zabity w Jaworznie. Za tą mogiłą można odszukać rząd grobów mieszkańców Parzymiechów, których Niemcy mordowali w pierwszych dniach wojny. Istniej również ślad po dziedzicach Walewskich. To zarośnięty bluszczem grób z betonowym krzyżem, na którym można odczytać inskrypcję: “ Jadwiga z Walewskich hrabina Lanckorońska (1825-57) spoczywa obok swego trzyletniego synka Bolesława”, to siostra wspomnianego już Karola Walewskiego.

Miejscowość Napoleon                                                                                                                         

Wiąże się z epoką cesarza. Idące w 1812 na Moskwę wojska francuskiego imperatora stacjonowały po drodze w polskich dworach. W Parzymiechach wśród generałów miał być sam Napoleon. Gdy nad ranem ruszył w dalszą drogę, zgubił swój słynny kapelusz. W miejscu gdzie go odnaleziono, miała powstać wieś nazwana imieniem cesarza.        

Rezerwat Stawiska                                                                                                                                        

Na powierzchni 6,35 ha utworzono w 1959 roku rezerwat Stawiska (nazwa od licznych stawideł na zmeliorowanych łąkach). Jest to uratowany fragment dawnej puszczy, którą rabunkowo eksploatowano w XIX wieku. Później teren ten stanowił skraj parku w majątku Potockich. Najcenniejsza jest tu kolekcja okazów dębów szypułkowych. Wg inwentaryzacji z 1997 r. składa się ona z 75 sztuk, w wieku 250-300 lat, wśród których są okazy o obwodzie pni od 370 do 674 cm. W drzewostanie rezerwatu na uwagę zasługują również drzewiaste okazy olszy szarej o obwodach pni ok. 100 cm, które występują tu często w postaci wielo pniowej. Ponadto pojedynczo występują około stuletnie świerki i olsze czarne, a w domieszce: jodła pospolita, sosna zwyczajna, buk zwyczajny i lipa drobnolistna.Florę rezerwatu oceniono na 115 gatunków roślin naczyniowych i ok. 15 gatunków mszaków. Brak tu gatunków rzadkich i prawnie chronionych, spotykane są natomiast częściowo chronione: przytulia (marzanka) wonna, pierwiosnek lekarski i krzew kruszyny pospolitej. Wzdłuż strugi leśnej spotykane są skupiska okazałych wierzb kruchych o wysokości ponad 20 m. Niewielki, izolowany obszar rezerwatu, położonego wśród pól, w oderwaniu od większych kompleksów leśnych, jakie w sąsiedztwie występują – nie sprzyja istnieniu stałych ostoi większych ssaków.

Rezerwat Szachownica w okolicy wsi Wapiennik, Rozalin                                                               

                                                                                                                                                                            

To leśne wzgórze wapienne stanowi od 1978 roku rezerwat przyrody nieożywionej (geologiczny) utworzony na powierzchni 12,70 ha. Rezerwat położony jest w kompleksie leśnym, na wzgórzu wapiennym „Krzemienna Góra” (225 m n.p.m). Przedmiotem ochrony jest proglacjalna jaskinia, powstała w wapieniach górnojurajskich.  Jest to jeden z najdłuższych systemów jaskiniowych na Wyżynie Krakowsko-Wieluńskiej. Łączna długość korytarzy wynosi około 1 km. System jaskiniowy Szachownicy tworzy pięć proglacjalnych jaskiń. Stanowiły one pierwotnie jeden obiekt podziemny, zniszczony w trakcie eksploatacji wapienia, prowadzonej do 1962 roku. Prace towarzyszące eksploatacji kamienia, rozszerzyły do znacznych rozmiarów naturalne korytarze. Korytarze jaskiń rozgałęziają się i przecinają pod kątem prostym, tworząc charakterystyczną siatkę pól, przypominającą szachownicę. Szachownica stanowi jedną z geologicznych osobliwości ze względu na odmienną genezę od pozostałych jaskiń Jury. Powstała bowiem około 10,5 tys. lat temu w wyniku rozmycia wapiennego wzgórza znajdującego się na kierunku odpływu topniejącego lądolodu zlodowacenia środkowopolskiego. Jaskinia jest wyjątkowym miejscem również ze względu na to, że stanowi jedno z największych zimowisk nietoperzy w Polsce, drugim pod względem liczebności zimujących nietoperzy po rezerwacie Nietoperek (woj. lubuskie). Dzięki różnorodności warunków termicznych i nieograniczonej liczbie kryjówek w jaskini hibernuje co roku ok. 1000 nietoperzy, reprezentujących 10 gatunków. Najliczniejsze grupy tworzą nocek Natterera, nocek duży i mopek. Średnio liczne są kolonie nocka rudego, gacka brunatnego oraz nocka wąsatka i nocka Brandta. Natomiast do nietoperzy przyrodniczo najcenniejszych należy zaliczyć rzadkie w skali kraju 2 gatunki nietoperzy: nocka Bechsteina i nocka łydkowłosego dla których Szachownica jest jednym z największych zimowisk w kraju.Od roku 1980 r. prowadzone są przez różne zespoły badawcze obserwacje tej interesującej grupy ssaków. Liczenia zimujących nietoperzy prowadzone od roku 1981,  wskazują na stały, lecz niewielki wzrost ich liczby. „Szachownica” w ramach Sieci Natura 2000 stanowi obszar specjalnej ochrony siedlisk.

                                                                                                                                                                                

Posąg św. Jana Nepomucena w Dankowie                                                                                              

Ta figura była ozdobą Dankowa i zabytkiem, ale została bezmyślnie zniszczona. W 1996 roku doszło jednak do niecodziennego zdarzenia. Otóż gdy jednemu z mieszkańców ukradziono rower, zdesperowany poszukiwał go nawet w nurcie rzeki. Wtedy odnalazł na dnie nie tylko swój pojazd, ale także głowę świętego. W ten sposób obok nowego mostu można było ustawić posąg „strażnika” bezpiecznych przepraw.

Mury obronne, ruiny zamku i kościół w Dankowie                                                                

Drewniany gród otoczony rozlewiskiem Liswarty istniał w Dankowie już od XIII w. W 1217 r. podpisano tutaj pokój między Leszkiem Białym a Henrykiem Brodatym. Położony na pograniczu Małopolski, Wielkopolski i Śląska był świadkiem zjazdów książąt i synodów biskupów. W XVI w. staje się reprezentacyjną siedzibą Krzysztofa Kobylańskiego. Po nim rządzi rodzina Warszyckich. W 1632 r. Stanisław – późniejszy kasztelan krakowski – wznosi w Dankowie potężny zamek i obok kościół, które otacza murami obronnymi. Pozostałości fortyfikacji zachowały się do dzisiaj. Wielki pożar od pioruna 7 sierpnia 1767 r. niszczy zamek. Jego ówcześni właściciele Ponińscy przenoszą się do Lipia. Warszyccy już wcześniej zamieszkali w Pilicy. Opuszczony zamek na początku XIX w. staje się ruiną, potem zostaje rozebrany. Do dzisiaj opowiada się legendę o związkach Stanisława Warszyckiego z „siłami nieczystymi” (np. budował zamek przy pomocy diabła). Tymczasem ta wieść wiąże się raczej z jego chorym psychicznie synem – Janem Kazimierzem. Opisała to wierszem synowa Stanisława, która po roku małżeństwa z jego niezrównoważonym synem uzyskała unieważnienie ślubu. Z dawnej magnackiej siedziby zachował się tylko fragment ściany i brama wjazdowa, zwana Krzepicką. Teren pałacu to dzisiaj łąka. Na jej północnym skraju wytyczono brukowaną ścieżkę ze stacjami Drogi Krzyżowej z naturalnej wielkości figurami. Jej otwarcie zbiegło się z koronacją obrazu Matki Boskiej Dankowskiej w 2002 r. W XVII w. dwukrotnie miały się na nim pojawić krwawe łzy. Parafia w Dankowie powstała na początku XV w., lecz w czasach kalwinizmu została przeniesiona do pobliskich Zajączek. Obecna świątynia sięga 1550 roku, jednak 100 lat później Warszycki przebudowuje ją w stylu późnorenesansowym. Wspomniany już pożar niszczy wieżę i dach kościoła. Po odbudowie ustawiono przed świątynią figurę św. Floriana (1790). Przypomina postać rzymskiego żołnierza, trzymającego naczynie z wodą.  

 

Opracowano na podstawie tekstu p. Andrzeja Siwińskiego

 

 

Zmieniony ( 27.05.2010. )
 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
O nas
Nasi Partnerzy
Czas na Ciebie

© 2019 Stowarzyszenie LGD Zielony Wierzchołek Śląska :: Joomla! i J!+AL jest Wolnym Oprogramowaniem wydanym na licencji GNU/GPL.

Get The Best Free Joomla Templates at www.joomla-templates.com